خلاصه نتایج پژوهش دکتر نورمحمد منصوری، دکتری باکتری شناسی و هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی گلستان

سل یکی از مهم‌ترین بیماری‌های عفونی در جهان و ایران است. به طوری که سالانه بیش از 10 میلیون نفر در دنیا به این بیماری مبتلا می شوند. خوشبختانه سل قابل درمان است و اغلب بیماران پس از دریافت رژیم 4 دارویی (ریفامپین، ایزونیازید، اتامبوتول و پیرازینامید) به مدت 6 ماه، بهبود می یابند. نگرانی اصلی امروز، افزایش موارد «سل مقاوم به دارو» است؛ یعنی نوعی از بیماری که به داروهای اصلی درمان پاسخ نمی‌دهد و درمان آن بسیار سخت‌تر، طولانی‌تر و پرهزینه‌تر است.

در این مطالعه، وضعیت مقاومت دارویی سل در استان‌ گلستان طی سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۸ بررسی شد و بیش از ۱۰۰۰ بیمار مبتلا به سل وارد مطالعه شدند.

مهم‌ترین یافته‌ها

1. حدود ۷ درصد بیماران دارای نوعی مقاومت دارویی بودند.

2. حدود ۲.۵ درصد مبتلا به سل مقاوم چنددارو بودند؛ یعنی بیماری آنها حداقل به دو داروی اصلی سل مقاوم شده بود.

چه افرادی بیشتر در معرض خطر بودند؟

نتایج نشان داد احتمال بروز سل مقاوم به دارو در گروه‌های زیر بیشتر است:

1. افرادی که قبلاً سابقه درمان سل داشته‌اند

2. بیماران دچار شکست درمان

3. زنان، به‌ویژه زنان با سطح سواد پایین

4. افراد مطلقه یا بیوه

5. افراد بیکار یا دارای وضعیت اقتصادی ضعیف

6. بیماران مبتلا به دیابت

7. سالمندان

چرا این نتایج مهم است؟

سل مقاوم به دارو:

1. درمان طولانی‌تر و پرهزینه‌تری دارد،

2. احتمال مرگ و ناتوانی را افزایش می‌دهد،

3. می‌تواند به دیگران منتقل شود.

بنابراین اگر شناسایی و کنترل آن به‌موقع انجام نشود، فشار زیادی به نظام سلامت و اقتصاد خانواده‌ها وارد خواهد شد.

پیشنهادهای اصلی پژوهش

بر اساس نتایج این مطالعه، پیشنهاد می‌شود:

1. آزمایش مقاومت دارویی برای همه بیماران سل انجام شود، به‌ویژه برای بیماران پرخطر.

2. بیماران در طول درمان به‌طور منظم پیگیری شوند تا از شکست درمان جلوگیری شود.

3. آموزش عمومی درباره اهمیت مصرف منظم داروها افزایش یابد.

4. حمایت اجتماعی و روانی از بیماران، به‌خصوص زنان و افراد تنها، تقویت شود.

5. غربالگری بیماران دیابتی و گروه‌های آسیب‌پذیر بیشتر مورد توجه قرار گیرد.

جمع‌بندی

پیام اصلی این پژوهش آن است که سل مقاوم به دارو فقط یک مشکل پزشکی نیست؛ بلکه با شرایط اجتماعی، اقتصادی و کیفیت دسترسی به خدمات سلامت ارتباط مستقیم دارد. تشخیص زودهنگام، درمان صحیح و حمایت از بیماران می‌تواند از گسترش این بیماری خطرناک جلوگیری کند.

پایان پیام