نقش بانکداری در حمایت از تولید داخلی / مقاله ای از حسن مکرمی مدیریت شعب بانک رفاه گلستان

نقش بانکداری در حمایت از تولید داخلی
اقتصاد هر کشوری در سطح کلان از دو بخش تشکیل شده است. سیستم واقعی که در آن تولید و عرضه کالا صورت می گیرد و در بردارنده دو بازار کالا و نیروی انسانی است . برقراری تعادل در بازارهای کالا و نیروی انسانی سبب تعادل اقتصادی، رشد و شکوفایی اقتصاد می شود. اما سرمایه گذاری و تولید کالا مستلزم تامین مالی است. به همین دلیل سیستم واقعی با سیستم مالی در تعادل باشد. چرا که سیستم مالی، وجوه مازاد را از افراد که با مازاد منابع مواجه هستند جمع آوری نموده و در اختیار افراد و واحدهای متقاضی وجوه قرار می دهد. بدین ترتیب وظیفه خطیر تخصیص بهینه منابع را با سوق دادن منابع مالی به طرف فعالیت های مولد اقتصادی انجام میدهد.سیستم مالی نیز خود از سه عنصر اساسی و مهم تشکیل شده است. این سه عنصر در کنار یکدیگر و در تعامل با هم می توانند سیستم مالی مطلوبی به وجود آورند که در آن، منابع مالی و سرمایه ای با کسب بازده ی مناسب، جذب ، واسطه ها و نهادهای مالی بخش واقعی و تولیدی اقتصادی می شوند. این سه عنصر شامل بازارهای مالی وداراییهای مالی ( اوراق بهادار) می باشد.
وظیفـه اصـلی بازارهــای مـالی فــراهم کـردن بســتر مناسـب بــرای تبـادل اوراق بهــادار مـی باشــد . اگـر بــازار مــالی نتوانــد بــه درســتی بــه وظــایف خــود عمــل کنــد در آن صــورت نقــدینگی موجــود در جامعــه بــه نحــو کــاراتخصــیص نخواهــد یافــت و معضــلات متفــاوتی پدیــد خواهــد آمــد. بازارهــای مــالی از جنبـه هـای بسـیاری هماننـد دیگـر بازارهـا هسـتند . بـا ایـن حـال، یـک ویژگـی بسـیار مهـم دارنـد، یعنـی حـال را بـه آینــده پیونــد مــی دهنــد و بــه پــس اندازکننــدگان فرصــت مــی دهنــد کــه درآمــدهای جــاری خــود را بــه هزینــه در آینــده تبــدیل نماینــد و دریافــت کننــدگان وام نیــز فرصــت مــی یابنــد کــه عکــس ایــن اقــدام را انجــام دهنــد. هـر چنـد در بررسـی وضـعیت بازارهـای مـالی از شـاخص هـای متعـددی اسـتفاده می شود، بـا وجـود ایـن، شـاخص هـا در نهایـت نشـانگر یکـی از سـه ویژگـی :کـارایی، نقـدینگی و عمـق بازارهـا اسـت . وجــود ایــن شــاخص هــا در بــازار بــه معنــای رشــد و توســعه مــالی اســت کــه آنهــا نیــز باعــث رشــد و توســعه اقتصــادی مــی شــوند، و تحقــق رشــد مــالی هــم بــدون گســترش تــامین مــالی و افــزایش درجــه اطمینــان ســرمایه گــذاری هــا امکان پـذیر نیسـت. بازارهـای مـالی را نیـز بـه نوبـه خـود می توان براسـاس سررسـید حـق مـالی به دو بخش بازار پـول و بـازار سـرمایه طبقـه بنـدی نمـود، کـه باتوجـه بـه عملکردهـای مخصـوص بـه خـود نـه تنهـا از یکـدیگر جـدا نیسـتند بلکـه عمـدتا مکمـل همـدیگر نیـز مـی باشـند. بـازار پـول نسـبت بـه بـازار سـرمایه از ریســک کمتـری برخــوردار اسـت . زیــرا سررسـید مطالبـات در بــازار پـول کوتــاه مـدت و حــداکثر یک ساله است ولی در بازارسرمایه بلند مدت است .در بازار پول افراد و واحدهایی که دارای مازاد نقدینگی هستند معمولا به عنوان پس انداز کننده از طریق سیستم بانکی منابع مورد نیاز واحدهای اقتصادی دیگر را در اختیارشان می گذارند. بانکهای خصوصی نیز پس از ورود به بازارهای مالی در جهت افزایش سهم بازار و سودآوری به منظور بهبود عملکرد و افزایش کارایی تلاش می کنند.در میان تمامی بانکهای موجود در کشور بانکهای تجاری که در وهله اول به منظور تامین منابع مالی برای تولید، توزیع و فروش کالا تشکیل و تاسیس می شوند از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشند. زیرا تصمیم این بانکها در ایجاد اعتبار و اعطای وام و یا پرهیز از آن و همچنین، شیوه توزیع اعتبارات، در سرنوشت فعالیت های گوناگون اقتصادی و وضع کلی اقتصاد کشور موثر می باشد. بانکهای تجاری براساس سپرده هایی که مردم نزد آنها به امانت می گذارند، مبادرت به گشایش اعتبارات جدید می نمایند؛ به گونه ای که مجموع اعتبارات صادر شده به وسیله آنها بیش از مقدار اسکناس و مسکوک موجود آنها خواهد بود. در واقع بانک های تجاری از طریق اعطای وام یا اعتبار می توانند عرضه پول را افزایش دهند و پول ایجاد کنند. از طرف دیگر بانک مرکزی به عنوان بانکدار دولت و بانک بانکها، هم از نظر وسعت عملیات چندگانه و هم از نظر جمع نسبی دارایی هایش بر سیستم بانکی و بازار پول تسلط دارد. فعالیتهای بانکهای تجاری نه تنها شامل نظارت و تنظیم امور مربوط به فعالیت بانکها است بلکه وام دهنده مستقیم به شرکتهای دولتی، ناظر و تنظیم کننده فعالیت بورس تهران (بازار سرمایه) و حتی دارای حداکثر مالکیت در بزرگترین شرکت سرمایه گذاری عام در بازار سرمایه ایران می باشد. در ساختار اقتصادی ایران سیستم بانکی از طریق شعبات و شرکتهای وابسته و تحت پوشش خود بخش مهمی از بازار پول و بازار سرمایه را به طور مستقیم

یا غیرمستقیم در اختیار دارد. مضافا این بانک دارای اختیاراتی از قبیل اعطای وام و اعتبار به وزارتخانه ها و سازمانهای دولتی می باشد. در نظام های مالی که بر پایه بازار سرمایه و اوراق بهادار هستند؛ پس اندازکنندگان منابع مالی خود را از راه خرید انواع اوراق تجاری به واحدهای متقاضی منابع مالی ارائه می کنند و بدین وسیله بازار سهام به مدیریت نقدینگی و بهره وری کمک می کند و در نتیجه ،سبب افزایش رشد اقتصادی می گردد. مشخصا، بازار سهام موجب می شود افراد از طریق تنوع بخشی در سبد دارایی به کاهش ریسک مبادرت نمایند که در این شرایط، سهم منابع تخصیص یافته به بنگاه ها و بنابراین، رشد تولید ناخالص داخلی افزایش می یابد. به عبارت دیگر بازار سرمایه نقش هدایت و تخصیص منابع اقتصادی را به عهده دارد.

نوشته شده توسط محمد صالح افتخاری در جمعه, ۲۸ تیر ۱۳۹۸ ساعت ۳:۰۰ ب.ظ

دیدگاه